Το γλυπτό του Χρήστου Παπανικολάου που προκάλεσε διάλογο στη Λάρισα (φωτο – video)

Το νέο έργο του Λαρισαίου εικαστικού καλλιτέχνη, Χρήστου Παπανικολάου, μία γλυπτική σύνθεση που εγκαταστάθηκε – χωρίς ακόμα να έχει ολοκληρωθεί – στον κεντρικό κυκλικό κόμβο του εξωτερικού δακτυλίου της Λάρισας, έγινε talk of the town τις προηγούμενες μέρες.

 
Επιμέλεια: Μενέλαος Κατσαμπέλας

Φωτογραφίες: Λεωνίδας Τζέκας

Ακούστηκαν και, κυρίως, γράφτηκαν στα αδηφάγα κοινωνικά δίκτυα πάρα πολλά, κείμενα αποθεωτικά για το έργο και τον καλλιτέχνη, αλλά και απόλυτα απαξιωτικά, σε επίπεδο ανθρωποφαγίας.

Καταρχάς, όπως εύστοχα σημειώνει το ρεπορτάζ της Ματίνας Μπάλτα στο Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων, πρόκειται για ένα έργο το οποίο αλλάζει την όψη και τη λειτουργικότητα της πρωτεύουσας της Θεσσαλίας. Μέσα σ’ αυτόν τον δακτύλιο προβλέπονται πάρα πολλοί κόμβοι με κεντρικό εκείνον που ορίζει τα τέσσερα γεωγραφικά σημεία, βόρεια την κατεύθυνση προς τη Θεσσαλονίκη, νότια την κατεύθυνση προς την Αθήνα, ανατολικά προς τα παράλια του νομού στο Αιγαίο και δυτικά προς το δρόμο που οδηγεί στην καρδιά της πόλης όπου και το Αρχαίο Θέατρο. Κόμβος, που λειτουργεί ως το κέντρο της Ελλάδας.

Στον κόμβο αυτό ο δημιουργός οραματίζεται μια γλυπτική σύνθεση, που όπως εξηγεί ο ίδιος, ορίζεται από τρεις δομικούς άξονες: «Η Κλίμακα του Ιωάννη και ο τρόπος που το σπουδαίο αυτό θεολογικό έργο παρουσιάζεται στη Βυζαντινή εικονογραφία αποτελεί τον πρώτο άξονα. Η συγκεκριμένη θεματική σε μια σύγχρονη εικονογραφική πρόταση με απασχόλησε την τελευταία πενταετία, στο παρεκκλήσι της «Γέννησης», του Ορθόδοξου Καθεδρικού Ναού στα Τίρανα. Δεύτερος άξονας η σπείρα του Tatlin, μια σπουδαία και σημαντική μελέτη κατασκευής για την ανάδειξη ενός νέου καλλιτεχνικού κινήματος της παγκόσμιας τέχνης, του Κονστρουκτιβισμού στις αρχές 20ου αιώνα. Τρίτος άξονας ο θεσσαλικός κάμπος, όπως αυτός μοναδικά αποτυπώθηκε στο πολυσχιδές φωτογραφικό έργο του Τάκη Τλούπα, μία ακόμη πηγή έμπνευσης. Το αλέτρι, τα στάχυα, το αλώνι συνδέουν σχηματικά και εκφραστικά την Κλίμακα με τον τόπο και τον κόμβο».

Στο ίδιο ρεπορτάζ, ρωτήθηκε ο Χρήστος Παπανικολάου πώς δούλεψε το εμβληματικό αυτό έργο. «Το βασικό υλικό που χρησιμοποίησα είναι ο σίδηρος. Σε διάφορες μορφές, ανάλογα με τα κομμάτια και τις επιφάνειες, δημιουργεί αφαιρετικές συνθέσεις, που μορφοποιούνται καθώς αναπτύσσονται στο χώρο», εξηγεί. «Πρόθεσή μου είναι να μεταβληθεί ο χαρακτήρας της γλυπτικής για χάρη της αρχιτεκτονικής. Όλη η σύνθεση έχει μια σπειροειδή κίνηση, διαμορφώνοντας συνθήκες εμβολισμού στον χώρο». Και διευκρινίζει: «Δομικό στοιχείο του έργου μια φουτουριστική σκάλα – κλίμακα, που αναπτύσσεται σπειροειδώς προς τα άνω. Μεταλλικά στηρίγματα συγκρατούν όλο αυτό το σκηνικό, στην κορυφή του οποίου υπάρχει μια φωτεινή στήλη χρώματος μπλε νέον, που συνδέει το γήινο, το στιβαρό και ακατέργαστο με το διαφανές και το Θείο».

«Κατά την άνοδο», συνεχίζει, «χέρια από μέταλλο, σχεδιασμένα με γραμμική μονοχρωμία αποδίδουν σχηματικά όλες τις φυλές της Γης. Τα χέρια αυτά, χέρια γήινα, αναζητώντας την πνευματικότητα ακολουθούν την πορεία της Κλίμακος προς τα άνω. Απεικονίζουν έτσι την προσπάθεια προσέγγισης της Κορυφής, όπως αντίστοιχα τα πρόσωπα στην εικονογραφία της Κλίμακος του Ιωάννη. Στη βάση της κατασκευής μια γιγάντια ομπρέλα, αντίστροφα στημένη, λειτουργεί ως ασπίδα απέναντι στην φθορά. Ένα αλέτρι στην αφαιρετική εκδοχή του, έρχεται ως αντιθετική φόρμα να μεταφέρει μέσω των ονομάτων που είναι γραμμένα επάνω του την Μνήμη και τη Δημιουργία. Ονόματα προσώπων από όλο τον κόσμο, σηματοδοτούν τον αγώνα για την υπέρβαση μέσα από την Α-λήθεια, δηλαδή τη μη-λήθη. Η σύνθεση αναπτύσσεται σε όλο το πεδίο του κόμβου με μεταλλικά στάχυα, μια θάλασσα κυμματούσα, που δίνει την αίσθηση ανεμοδαρμένου κάμπου. Είναι ο θεσσαλικός κάμπος, με τη Λάρισα Κόρη του ακριβή, σ’ ένα εικαστικό έργο».

Για την ύπαρξη χρώματος στο έργο, είπε: «Το χρώμα αντικαθίσταται από την υφή των υλικών. Ταυτόχρονα, δραματικός φωτισμός τη νύχτα διαμορφώνει χρωματικές συνθήκες και αναδεικνύει τις πλαστικές αξίες της φόρμας της Κλίμακος. Μία «περιπέτεια» μέσω της οποίας αναδεικνύεται η αντίστιξη του κόκκινου της φθοράς με το μπλε του Πνεύματος. Τέλος, στο γενικό οπτικό αποτέλεσμα της σύνθεσης συμβάλλουν χαμηλά θαμνοειδή φυτά, διάσπαρτα σε όλο τον κυκλικό κόμβο να μεταφέρουν τη ζωτικότητα του περιβάλλοντος και να συνδέουν το έργο με το ακατέργαστο της φύσης δίνοντάς του μια ανάσα περιβαλλοντικής ανησυχίας χωρίς επιτήδευση».

Διαβάζοντας απλά την παρουσίαση του συγκεκριμένου έργου από τον δημιουργό του, καθίσταται σαφές ότι η κάθε είδους κριτική ασκήθηκε σε αυτό χωρίς να είναι ολοκληρωμένο! Σύμφωνα με πληροφορίες, προκειμένου άλλωστε να τελεστούν και τα επίσημα εγκαίνια του, η ολοκλήρωση των σχετικών εργασιών θα γίνει τις επόμενες μέρες.

Έμεινε μόνο η – ενδιαφέρουσα έτσι κι αλλιώς – συζήτηση των Λαρισαίων σχετικά με τον … Κονστρουκτιβισμό!

Ο Χρήστος Παπανικολάου, σπούδασε νωπογραφία στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών – με δασκάλους τον Κ. Ξυνόπουλο και Σ. Σεργιάδη – σχέδιο και ιστορία Τέχνης στην «Academia d’ Arte Di Brera» στο Μιλάνο, μελέτησε τη μνημειακή ζωγραφική του 14ου αι μ.Χ. και προσωπική του κατάθεση είναι η γραμμική φωτοσκίαση σε μονοχρωμία.

Εικαστικές του εγκαταστάσεις βρίσκονται σε πολλούς δημόσιους χώρους (Μετρό, Νοσοκομεία κλπ.), ενώ τα τελευταία δέκα χρόνια δημιουργεί στο Παρεκκλήσι της Γέννησης και στον Καθεδρικό της Αναστάσεως στα Τίρανα.

 

Ένα έργο τέχνης που προκάλεσε διάλογο στη Λάρισα

Πολλοί Λαρισαίοι έσπευσαν να καταθέσουν στα κοινωνικά δίκτυα την άποψή τους για την αισθητική και καλλιτεχνική εικόνα του νέου έργου του Χρήστου Παπανικολάου που θα κοσμεί εφεξής τον κυκλικό κόμβο στον εξωτερικό δακτύλιο της πόλης. Η θέση μας είναι ότι και μόνο το γεγονός ότι ένα έργο τέχνης προκάλεσε τόσο θόρυβο και τόσες διαφορετικών κατευθύνσεων αντιδράσεις – από τις πιο θετικές μέχρι τις πιο αρνητικές – σημαίνει ότι υπερκάλυψε μια βασική προϋπόθεση για την αξία κάθε έργου τέχνης, καθώς συζητήθηκε, δεν πέρασε δηλαδή απαρατήρητο. Ακολουθούν μερικές καταθέσεις – αναρτήσεις Λαρισαίων στο διαδίκτυο.

Πρόκληση και αναζήτηση

O πρόεδρος του Δημοτικού Συμβουλίου Λάρισας κ. Δημήτρης Δεληγιάννης έγραψε: «Μεγαλώσαμε σ’ αυτήν την πόλη. Και σε εποχές δύσκολες μας ξαφνιάζει. Συζητά με πάθος για… τέχνη. Με αφορμή ένα νέο έργο του συμπολίτη μας, εικαστικού, Χρήστου Παπανικολάου, που εγκαταστάθηκε σε κυκλικό κόμβο της πόλης με απόφαση της Περιφέρειας Θεσσαλίας.

Σε μια κοινωνία, όπου στα σχολεία της η σύνδεση τέχνης και εκπαιδευτικής πράξης μοιάζει μακρινή, δόθηκε η αφορμή να συζητάμε για το τι είναι έργο τέχνης και τι όχι. Τι υπηρετεί. Αν είναι παράσταση ή αναπαράσταση της καθημερινότητας. Πολλοί επικρίνουν, άλλοι χλευάζουν, κάποιοι άλλοι επιχειρούν να κατανοήσουν.

Και ο χρόνος γυρίζει πίσω. Είκοσι χρόνια σχεδόν. Έχουμε αποφασίσει να ανακαινίσουμε το παλιό σχολείο της Θεραπευτικής Κοινότητας ΕΞΟΔΟΣ στις εγκαταστάσεις της παλιά παιδόπολης. Να φτιάξουμε ένα «άλλο» σχολείο για τα μέλη της. Και ο Χρήστος, νέος τότε καλλιτέχνης, προτείνει αφιλοκερδώς να συμμετέχει στην ανακαίνιση. Να συνδέσει με τρόπο καινοτόμο, το παλιό παρεκκλήσι, που βρισκόταν στον ίδιο χώρο, με τις νέες ανάγκες. Για μια αίθουσα διδασκαλίας που να μπορεί να μετατραπεί σε αίθουσα εκδηλώσεων, αλλά και σε χώρο θρησκευτικής λατρείας. Φέρνοντας τους μαθητές σε επαφή με την τέχνη, συνδέοντας το παρόν με το παρελθόν.

Δεχτήκαμε την πρότασή του. Έχοντας άγνοια κινδύνου είπαν πολλοί. Στα εγκαίνια θυμάμαι τα απορημένα πρόσωπα. Την έκπληξη φίλων και επισκεπτών που είχαν έρθει στα εγκαίνια σχολείου και βρίσκονταν σε έναν χώρο τέχνης. Και το βουρκωμένο βλέμμα ενός κοριτσιού που καθισμένο ώρα πολύ μπροστά σε έναν πίνακα αισθανόταν περήφανο που για πρώτη φορά στη ζωή του αγωνιζόταν να δώσει τις δικές του απαντήσεις. Με διάθεση στοχαστική, ανάμεικτη με αμηχανία. Ένα μάθημα ζωής, χωρίς μάθημα.

Ο Αρχιεπίσκοπος Αναστάσιος σε μια επίσκεψή του στο σχολείο της Εξόδου, μιλώντας για το έργο του Χρήστου Παπανικολάου, είπε: «Εδώ βλέπω μια αναζήτηση. Και πρέπει να υπάρχει αυτή η αναζήτηση». Αλλά αυτό αφορά στον καλλιτέχνη. Στους πολίτες, σε όλους εμάς, απομένει να αποδεχτούμε την πρόκληση. Και ο καθένας να δώσει την απάντησή του. Ή απλά να την ψάξει. Σε ευχαριστούμε Χρήστο. Τέτοιες ευκαιρίες δεν δίνονται συχνά».

«Έχει κριθεί ο Παπανικολάου»

Ο αντιδήμαρχος Πολιτισμού του Δήμου Λαρισαίων κ. Πάνος Σάπκας σε σημείωμά του τονίζει: «Η αξία του καλλιτεχνικού έργου του Χρήστου Παπανικολάου έχει ήδη κριθεί παγκόσμια από τις κορυφές του είδους!

Με αυτό του το έργο προκαλεί συζήτηση και αυτό ακριβώς είναι το ζητούμενο στην τέχνη!

Συγχαρητήρια Χρήστο! Είναι σημαντικό το στίγμα σου και στη Λάρισα που τόσο αγαπάς!»

«Περήφανοι για τον τόπο μας»

Ο νομικός Δημήτρης Κούρτης επισημαίνει για το έργο: «Στην πόλη με τα συντριβάνια που έπαιζαν τα κάλαντα, που έχει ξεχάσει την αστική της ιστορία και που νομίζει ότι το Φρούριο είναι μόνον café-bar, στη βουλευτική περιφέρεια πωλητών επιστολών του Ιησού, πολιτευτών που έχουν να ζήσουν στην πόλη 40 χρόνια και ηγετών που έτρεχαν στα μοναστήρια να βγάλουν δελτία τύπου, στην πόλη με τα εκτρωματικά τσιμέντα, ορισμένους τους χάλασε την αισθητική η σπείρα του Τάτλιν και η Κλίμακα του Ιωάννη. Και κραυγάζουν, λοιπόν, κάποιοι Λαρισαίοι για την ελιτίστικη τέχνη που θέλει σπουδή για να την καταλάβεις… Σ’ αυτόν τον αγιασμένο τόπο του Αντύπα και του Καραγάτση που ακόμα φαίνεται ότι φιλοξενεί κι ανθρώπους που αγνοούν πως το βαμβάκι σάπισε στην πλάστιγγα και ότι η βιτρίνα τους αφορά μόνον τους ίδιους και τους ομοίους τους… ο Χρήστος Παπανικολάου τους προσβάλλει την αισθητική!

Seems legit…

Άντε να ανοίξει το Popeye, να έρθει στα ίσα της η αισθητική σας από τα IG stories. Αφήστε τους υπόλοιπους Λαρισαίους να αισθανόμαστε περήφανοι για τον τόπο μας σήμερα.

(Δεν περιγράφω άλλο).

Over and out…».

«Όταν μιλάμε για δημόσια γλυπτική υπάρχουν κανόνες», αναφέρεται σεανακοίνωση του Σωματείου Εικαστικών Λάρισας «8»

Με την παρέμβασή του το Σωματείο Εικαστικών Λάρισας «8» καταθέτει σειρά κανόνων που υπάρχουν σχετικά με τη εγκατάσταση έργων τέχνης στο δημόσιο χώρο, παρουσιάζει τις απόψεις του γύρω από το ζήτημα και θέτει ορισμένα καίρια ερωτήματα προς τις αρμόδιες υπηρεσίες της Περιφέρειας Θεσσαλίας που τουλάχιστο μέχρι την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές δεν έχουν απαντηθεί.

Ολόκληρη η ανακοίνωση έχει ως εξής:

«Το Σωματείο Εικαστικών Λάρισας «8» παρακολουθώντας τις τελευταίες «καλλιτεχνικές» εξελίξεις που διαδραματίζονται στην πόλη μας, αφουγκράζεται τον προβληματισμό των πολιτών και θεωρεί απαραίτητο, να ενημερώσει τους πολίτες της Λάρισας, για την διαδικασία επιλογής και τοποθέτησης ενός έργου τέχνης σε δημόσιο χώρο, τους κανόνες που απαιτούνται και προπάντων να υπενθυμίσει την σπουδαιότητα και την επιρροή που ασκεί ένα έργο όταν εκτίθεται σε δημόσιο χώρο.

Η δημόσια τέχνη έχει εξέχουσα θέση στην ιστορία και τον πολιτισμό της χώρας μας και της κάθε χώρας. Η ιστορία της δημόσιας τοποθέτησης αγαλμάτων και μνημείων στη χώρα μας, «κρατάει» από την αρχαιότητα εώς σήμερα. Η μνημειακή τέχνη καθώς και η δημόσια γλυπτική τέχνη έχουν χαρακτήρα τιμητικό, με αναφορά σε γεγονότα και προσωπικότητες σημαντικές, με στόχο να διατηρηθεί η ιστορική μνήμη και πολιτιστική κληρονομιά του τόπου.

Έτσι, η δημόσια τέχνη οφείλει να επικοινωνεί με έργα τέχνης, ανώτερης αισθητικής, τα οποία να αποτελούν σύμβολα για την ταυτότητα της πόλης και να λειτουργούν ως ένα κομμάτι της πολιτισμικής εξέλιξης και της συλλογικής μνήμης.

Στην περίπτωση της δημόσιας γλυπτικής ισχύουν συγκεκριμένοι κανόνες.

Τοποθετώντας έργα τέχνης στο δημόσιο χώρο, η τέχνη εισέρχεται στην καθημερινή ζωή των πολιτών, γίνεται μέρος της δημόσιας ζωής του ιστού της πόλης, και προπάντων αποτελεί κομμάτι της ιστορίας του αστικού τοπίου και του κοινωνικού συνόλου που τη δημιουργεί.

Ένα δημόσιο έργο Τέχνης πρέπει να διακατέχεται από διαχρονικότητα.

Η δημοσιοποίηση του είναι η τελική του πραγμάτωση και αποτελεί αντικείμενο κρίσης. Είναι μεγάλη ευθύνη.

Η γλυπτική στο δημόσιο χώρο είναι συνδεδεμένη με την ιστορία εκφράζει και αποκαλύπτει την εποχή και την ιδεολογία της κοινωνίας, νοηματοδοτεί τον κοινόχρηστο χώρο, λειτουργεί ως τοπόσημο αναφοράς για την πόλη και το πιο σημαντικό έχει αποστολή τη διαπαιδαγώγηση των επόμενων γενεών.

Ο Μιλτιάδης Παπανικολάου, καθηγητής Ιστορίας της Τέχνης στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης τοποθετείται εύστοχα:

«Η τοποθέτηση ενός μνημείου, και δεν έχει σημασία εάν αναφέρεται σε πρόσωπα ή ιδέες, πρέπει να είναι το αποτέλεσμα συνεργασίας πολλών φορέων, οι οποίοι θα κρίνουν το πρόσωπο, εάν πρόκειται για ανδριάντα προσώπου, την καλλιτεχνική αξία του έργου για την οποία δεν γίνεται καμία συζήτηση και βεβαίως τη θέση όπου θα τοποθετηθεί. Δεν μπορεί να στηθεί ένας ανδριάντας με απόφαση δημοτικού συμβουλίου σε δημόσιο χώρο ούτε είναι αρμοδιότητα της πολιτείας να στήνει αγάλματα, ή γλυπτά επειδή η συγκυρία τής το επιτρέπει. Υπάρχουν θεσμικοί φορείς, όπως οι υπεύθυνοι μουσείων που ασχολούνται με τη σύγχρονη τέχνη, οι άνθρωποι των πανεπιστημίων που υπηρετούν αυτό που λέγεται ιστορία της τέχνης. Αυτοί σε συνεργασία με τους φορείς της πολιτείας θα συναποφασίσουν και για την καλλιτεχνική όψη του έργου και για τη θέση όπου θα τοποθετηθεί»

Ποια είναι όμως η νόμιμη διαδικασία;

Όπως σημειώνει πιο πάνω, ο κ Μιλτιάδης Παπανικολάου, υπάρχουν θεσμικοί φορείς και νόμοι, το Ε.Ε.Τ.Ε. (Επιμελητήριο Εικαστικών Τεχνών Ελλάδος) στα πλαίσια της «εναρμόνισης» με την Ευρωπαϊκή οδηγία.

Όσον αφορά λοιπόν την τοποθέτηση ενός δημόσιου γλυπτού, είτε αυτό αποτελεί απευθείας ανάθεση ή αγορά ή ακόμη και δωρεά από συλλόγους ή ιδιώτη, είναι απαραίτητη η εκπόνηση σχετικής μελέτης από ειδικό αρχιτέκτονα/μελετητή του έργου που πραγματοποιείται σε συνεργασία με εικαστικό καλλιτέχνη και μέλος του Ε.Ε.Τ.Ε.

Η ανέγερση του γλυπτού στο δημόσιο χώρο μπορεί να γίνει, αφού έχει προηγηθεί πανελλήνιος καλλιτεχνικός διαγωνισμός μεταξύ καλλιτεχνών, που είναι μέλη του Επιμελητηρίου Εικαστικών Τεχνών, με συγκεκριμένο θέμα και ακριβές σημείο τοποθέτησης όπως περιγράφεται στο τοπογραφικό διάγραμμα.

Έπειτα ορίζεται το ποσό που διατίθεται συνολικά για το γλυπτό, δηλαδή τα ποσά που αφορούν τη φιλοτέχνηση του γλυπτού ως προς τα υλικά και τις λοιπές δαπάνες κατασκευής του, την αμοιβή αναδόχου καλλιτέχνη, τις δαπάνες συσκευασίας και ασφαλούς μεταφοράς του γλυπτού από το εργαστήρι του καλλιτέχνη στο χώρο τοποθέτησής του.

Το έργο πρέπει να είναι από κατασκευαστικής πλευράς άρτιο και να αντέχει στους εξωτερικούς παράγοντες (άνεμο, υγρασία, βροχή, χιόνια κλπ.).Τα υλικά που θα χρησιμοποιηθούν θα πρέπει να είναι άριστης ποιότητας και οι αναλογίες της γλυπτικής σύνθεσης πρέπει να εναρμονίζονται με τον γύρω χώρο.

Σε επόμενο χρόνο συγκροτείται καλλιτεχνική επιτροπή που απαρτίζεται είτε από υπεύθυνους μουσείων είτε από καθηγητές πανεπιστημίων που υπηρετούν την ιστορία της τέχνης και από εικαστικούς οι οποίοι σε συνεργασία με τους φορείς της πολιτείας θα αξιολογήσουν τις προτάσεις για την οριστική απόφαση και θα προχωρήσουν στην επιλογή του καλλιτέχνη .

Είναι σημαντικό να διευκρινιστεί, πως όταν το δημόσιο έργο είναι προορισμένο να τοποθετηθεί εντός της πόλης τότε ανήκει στην δικαιοδοσία του δήμου και την ευθύνη αναλαμβάνει ο δήμος και η καλλιτεχνική επιτροπή ενός μουσείου που ανήκει στο δήμο π.χ. η καλλιτεχνική επιτροπή της Δημοτικής Πινακοθήκης Λάρισας Μουσείο Γ. Ι. Κατσίγρα. Όταν το έργο είναι προορισμένο να τοποθετηθεί σε χώρους που ανήκουν στην περιφέρεια π.χ. κόμβοι,(πως στη συγκεκριμένη περίπτωση) τότε ανήκει στην δικαιοδοσία της περιφέρειας η οποία αν δεν διαθέτει καλλιτεχνική επιτροπή, οφείλει να τη συγκροτήσει σύμφωνα με τις οδηγίες του Ε.Τ.Ε.Ε. . Συνεπώς η νόμιμη διαδικασία της επιλογής και τοποθέτησης ενός δημόσιου γλυπτού, οφείλει να ακολουθηθεί από τον εκάστοτε φορέα ανάλογα με τον χώρο που πρόκειται να τοποθετηθεί.

Έτσι ακόμη και αν ένα γλυπτικό έργο αποτελεί δωρεά του καλλιτέχνη προς μια περιφέρεια, για να τοποθετηθεί στο δημόσιο χώρο, θα πρέπει να έχει εγκριθεί από μια καλλιτεχνική επιτροπή αποτελούμενη από ειδήμονες του χώρου, όπως περιγράφεται παραπάνω.

Όταν ο δημόσιος χώρος είναι αναβαθμισμένος και δεν παρακάμπτονται οι νόμιμες διαδικασίες, το αποτέλεσμα μας δικαιώνει. Ας δούμε κάποια παραδείγματα όπου ακολουθήθηκε η νόμιμη διαδικασία και το σύστημα λειτούργησε σωστά τιμώντας τους καλλιτέχνες της χώρας, δίνοντας τους την ευκαιρία να συμβάλλουν στο «χτίσιμο» της πολιτιστικής κληρονομιάς του έθνους:

Ο καθηλωτικός «Δρομέας» του Κώστα Βαρώτσου

Ας θυμηθούμε τον καθηλωτικό Δρομέα στην Αθήνα του Κώστα Βαρώτσου, που τόσο έχει συνδεθεί με την εικόνα της πρωτεύουσας και μόνο αποκρουστικός (!) δεν είναι, όπως διαβάσαμε μετά λύπης μας σε σχετικό δημοσίευμα περί της δημόσιας τέχνης στη πόλη μας. Ας δούμε το τοπόσημο – γλυπτό των ομπρελών του Ζογγολόπουλου στη Θεσσαλονίκη, και εμβληματικά δημόσια γλυπτά άλλων πόλεων. Υποδειγματικές είναι και οι εικαστικές εγκαταστάσεις στις στάσεις του Μετρό, που ενδεχομένως αποτελούν την πιο οργανωμένη δημόσια προσπάθεια ενός άρτιου εγχειρήματος σε καλλιτεχνικό, ιστορικό, κοινωνικό και πολιτιστικό επίπεδο στη χώρα μας.

Το γλυπτό Δρομέας του Κώστα Βαρώτσου τοποθετήθηκε το 1988 στην Αθήνα έπειτα από διαγωνισμό της εταιρείας «Ενοποίηση Αρχαιολογικών Χώρων», αφού πρώτα εκπροσώπησε την Ελλάδα το 1987 στην ΧΙΧ Biennale στο Σάο Πάολο. Αρχικά το γλυπτό τοποθετήθηκε στην πλατεία Ομονοίας όπου έμεινε μέχρι την έναρξη των εργασιών για το σταθμό του μετρό, οπότε και άρχισε να αντιμετωπίζει προβλήματα στατικότητας και εν τέλει αποσυναρμολογήθηκε, μεταφέρθηκε και ξαναστήθηκε στη θέση που βρίσκεται μέχρι και σήμερα, στην πλατεία της Μεγάλης του Γένους Σχολής, μπροστά στο ξενοδοχείο Hilton.

Οι πασίγνωστες «Ομπρέλες» του Γιώργου Ζογγολόπουλου

Ο Γιώργος Ζογγολόπουλος, ο εμβληματικός Έλληνας καλλιτέχνης με διεθνές εκτόπισμα, οραματίστηκε και έκανε πράξη την τέχνη σε δημόσιο χώρο. Οι περίφημες «Ομπρέλες» «συνομιλούν» με τους περαστικούς: από το μετρό Συντάγματος στην Αθήνα στη Νέα Παραλία Θεσσαλονίκης, από την Αίγυπτο ως τις ΗΠΑ, μέχρι και το προαύλιο της Βουλής της Ευρωπαϊκής Ένωσης στις Βρυξέλλες όπου οι Ομπρέλες του κερδίζουν το πρώτο βραβείο στη Βενετία και παραμένουν μόνιμα ως σύμβολο της συνεύρεσης των λαών, της δημοκρατίας και της Ειρήνης.

Λαρισαίοι, καταξιωμένοι εικαστικοί καλλιτέχνες που διαπρέπουν… σε άλλες πόλεις:

Το έργο «Ο κόσμος στα χέρια μου» της Λαρισαίας εικαστικού Λήδας Παπακωνσταντίνου κοσμεί τον «ουρανό» του σταθμού στο Μοναστηράκι.

Το 2010 το έργο «Ο κόσμος στα χέρια μου» της Λαρισαίας εικαστικού Λήδας Παπακωνσταντίνου κοσμεί τον «ουρανό» του σταθμού στο Μοναστηράκι.

Μια επιβλητική εγκατάσταση φτιαγμένη από 324 κομμάτια πλεξιγκλάς που καταλαμβάνουν χώρο 134 τετραγωνικών μέτρων.

Το 2008 ο Λαρισαίος εικαστικός, Γιώργος Λαζόγκας γίνεται υπεύθυνος για τη μόνιμη εικαστική εγκατάσταση με τίτλο «Διαδρομές» στις μεγάλες και «απόκοσμες» αίθουσες -σήραγγες εξόδου του σταθμού Ελαιώνα. Ο κ. Λαζόγκας διετέλεσε καθηγητής της αρχιτεκτονικής στο ΑΠΘ αλλά και της ζωγραφικής στην ΑΣΚΤ.

Είναι τόσα ακόμη που μας κάνουν περήφανους τόσο στην Ελλάδα όσο και σε διεθνές επίπεδο, που μια απλή καταγραφή τους θα γέμιζε χιλιάδες σελίδες.

Η Λάρισα διαθέτει αξιόλογους και διακεκριμένους εικαστικούς πτυχιούχους καλλιτέχνες με χρόνια εικαστική πορεία και δράση όχι μόνο σε τοπικό επίπεδο αλλά και σε διεθνές, που θα μπορούσαν με το έργο τους να αναβαθμίσουν αισθητικά την πόλη και να την κάνουν πόλο έλξης και θαυμασμού για τους επισκέπτες.

Όταν η δημόσια τέχνη δεν αναπτύσσεται σωστά και παρακάμπτονται οι νόμιμες διαδικασίες, ακολουθεί την μοίρα μιας φτωχής και απαξιωμένης εικόνας. Η απευθείας ανάθεση, η αγορά έργων τέχνης και η αποδοχή και τοποθέτηση «γλυπτικών δωρεών» χωρίς καμία διαδικασία διαγωνισμού ή έγκρισης από καλλιτεχνική επιτροπή, νομιμοποιεί τις πελατειακές σχέσεις και τα ρουσφέτια στη σχέση των δημιουργών και καλλιτεχνών με το Δημόσιο, με άμεσες επιπτώσεις στην αισθητική παιδεία και «κόστος» την αισθητική του δημόσιου χώρου.

Το Σωματείο Εικαστικών Λάρισας «8» δραστηριοποιήθηκε – «ενόχλησε» την Περιφέρεια Θεσσαλίας με επιστολή του και επιδίωξε συνάντηση μετά από την τοποθέτηση δημοσίου γλυπτού που έγινε τον Σεπτέμβριο του 2020. Απάντηση στην επιστολή δεν λάβαμε ποτέ, αλλά ούτε και υπήρξε συνάντηση. Από τους «Ακρίτες» την πρώτη τοποθέτηση που πραγματοποιήθηκε, ακολούθησαν και άλλες μέχρι και την πιο πρόσφατη του κ. Χρήστου Παπανικολάου.

Θεωρούμε ότι η περιφέρεια της Θεσσαλίας οφείλει να δώσει απαντήσεις, τόσο σ’ εμάς όσο και στους πολίτες της Λάρισας και της Θεσσαλίας, εξηγώντας ποια ήταν η υπεύθυνη επιτροπή που ενέκρινε την τοποθέτηση των γλυπτών/ κατασκευών, και ποια η διαδικασία που ακολουθήθηκε.

ΕΙΝΑΙ ΤΕΡΑΣΤΙΑ ΕΥΘΥΝΗ Η ΤΟΠΟΘΕΤΗΣΗ ΕΝΟΣ ΕΡΓΟΥ ΤΕΧΝΗΣ ΣΕ ΔΗΜΟΣΙΟ ΧΩΡΟ.
Ο δημόσιος χώρος ανήκει στον καθένα αλλά δεν ανήκει σε κανέναν προσωπικά».

Πηγή: ΕΝΤΥΠΗ LARISSANET